مفهوم توسعه پایدار و ارزیابی پایداری

مفهوم توسعه پایدار و ارزیابی پایداری

در صورتی که فقر مطلق را درآمد پایین­تر از ۲ دلار در روز بدانیم؛ براساس آمار بانک جهانی در سال ۱۸۲۰، ۹۴ درصد از انسان­ها در فقر مطلق بوده­اند. در آن زمان، عموما افراد شب­ها گرسنه به خواب می­رفتند و کودکان برای تأمین زندگی خود و خانواده در سن ۱۰ سالگی مجبور به کار می­شدند. در حالی که در سال ۲۰۱۵ این آمار با نموداری نمایی به کمتر از ۱۰ درصد کاهش یافته­است.

کاهش فقر و افزایش درآمد خانواده­ها، منجر به شکل­گیری الگوی جدیدی از زندگی شده­است که در آن منابع با سرعت بالاتری مصرف شده و خصوصا پس از انقلاب صنعتی، آلاینده­ها به سرعت محیط زیست را آلوده و ناپایدار کرده­اند. با وجود بهبود شرایط زندگی انسان­ها در کره زمین، تنها یک میلیارد نفر از ساکنین آن دسترسی به منابع و کیفیت بالای زندگی را دارند و مسابقه بهبود کیفیت زندگی، مصرف­گرایی و بکارگیری منابع محدود کره زمین همچنان در جریان می­باشد. در صورتی که با ثابت نگه داشتن سطح تکنولوژی، همه انسان­ها بخواهند در سطح زندگی یک شهروند متوسط آمریکایی زندگی کنند، نیاز به استفاده از منابع چهار سیاره مشابه زمین می­باشد. لذا بدیهی است افزایش کیفیت و تمایل به الگوی زندگی غربی در آینده نزدیک منجر به محدودیت­های جدی زیست محیطی خواهد شد.

برطرف شدن نیاز انسان­ها، شامل افزایش درآمد، سلامتی، امنیت، و غیره مستلزم افزایش پروژه­های توسعه­ای و زیربنایی می­باشد. در این راستا هدف اولیه توسعه که تبدیل مواد خام به محصولات و کالای مصرفی بود، در اواسط دهه ۱۹۷۰ به تأمین نیاز انسان تغییر یافت. بر این اساس توسعه (توسعه اقتصادی) و مرتفع شدن نیاز انسان­ها (توسعه اجتماعی)، نیازمند درنظر گرفتن توانایی نسل­های آینده (پایداری) در تأمین نیاز ایشان از منابع طبیعی (توسعه محیط زیستی) است که این همان مفهوم توسعه پایدار می­باشد. مطابق تعریف بیان شده، توسعه پایدار دارای پایه­های سه­گانه (اقتصادی، اجتماعی، و محیط­زیستی) می­باشد.

اقتصاد دانان می­خواهند توسعه اقتصادی پایدار باشد، متخصصان محیط زیست نیز تمایل به پایداری در توسعه محیط زیستی  و منابع طبیعی دارند، همچنین جامعه شناسان خواهان توسعه اجتماعی پایدار می­باشند. لذا تحقق این سه هدف به صورت همزمان موجب می­شود توسعه یک پروژه پایدار باشد. به عبارت دیگر در صورتی که بخواهیم میزان همسویی یک پروژه را با اهداف توسعه پایدار ارزیابی کنیم، ارزیابی اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی به تنهایی کفایت نمی­کند و یکپارچگی در ارزیابی حوزه­های مختلف پایداری از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا عموما در روش­های ارزیابی صنعتی (استانداردها و سیستم­های ارزیابی پایداری) و علمی-تحقیقاتی، از روش­های ارزیابی مبتنی بر شاخص­ها جهت ایجاد این یکپارچگی استفاده می­شود. شاخص­ها نماینده و معیارهای حوزه­های سه­گانه توسعه پایدار می­باشند و متضمن ارزیابی یکپارچه هستند.

به منظور ارزیابی پایداری یک پروژه ساخت، معیارهای متنوعی در استانداردها و تحقیقات گذشته تعریف شده و برای ارزیابی پایداری در پروژه­های صنعت ساخت بکار گرفته شده­اند. از جمله این منابع می­توان به اهداف و شاخص­های پایداری سازمان ملل(که در سال ۲۰۱۵ ارائه شده­است) یا استانداردهای ساختمان سبز مانند LEED، BREEAM و… اشاره نمود. برای مثال در شاخص­های سازمان ملل به پایه­های سه­گانه توسعه پایدار اشاره شده­است:

  • شاخص­های حوزه محیط زیستی: انتشار گازهای گلخانه­ای، تنش آب، تخریب زمین و…
  • شاخص­های حوزه اجتماعی: خط فقر، بیماری­های شغلی، حوادث خطرناک، آموزش و…
  • شاخص­های حوزه اقتصادی: بهره­وری انرژی، نرخ بازگشت سرمایه، اشتغال، سرانه تولید، ریسک­های مالی و…

بدیهی است شاخص­های سازمان ملل به دلیل عمومیت زیاد، نیاز به اصلاحات و بومی سازی جهت کاربرد در کشوری خاص و برای صنعتی مشخص را دارد. گفتنی است، مبتنی بر شاخص­های سازمان ملل تا کنون تحقیقات زیادی در زمینه ارزیابی پایداری در حوزه­های مختلف پروژه­های ساخت و ساز انجام شده است.

پس از تعریف و تعیین معیارهای ارزیابی، روشی که عموما سیستم­های ارزیابی پایداری استفاده می­کنند، بکار گیری یک سیستم امتیازگیری مبتنی بر آستانه­های تجربی است. آستانه­هایی که توسط بهترین پروژه­های قبلی و محدوده­های حداقلی استانداردها تنظیم می­شوند.

نهایتا امتیاز پایداری که مبنای صدور گواهی نامه های پایداری می­باشد، برای یک پروژه ساخت از مجموع امتیازات حاصل از چارچوب ارزیابی فوق، محاسبه می­شود. امروزه سیستم­های ارزیابی متنوعی در دنیا توسعه داده شده­است و ساختمان­های زیادی در سراسر دنیا گواهی نامه­های ساختمان سبز را دریافت کرده­اند. طبق آخرین آمار تا کنون در حدود ۱۰۰ هزار ساختمان موفق به دریافت گواهی­نامه­های LEED و در حدود ۵۷۰ هزار ساختمان گواهی­نامه­های BREEAM را دریافت کرده­اند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *